Հայ ժողովրդի ռազմական պատմություն

[Lion1700]

Բարև ձեզ...

Վաղուց էի ուզում նման թեմա ստեղծել... ահա և ստեղծեցի:

Այստեղ ես կփորձեմ պատասխանել ընդհանրապես պատմության և մասնավորապես ռազմական պատմությանը վերաբերվող ձեր հարցերին:

Հարցրեք ինչ կհետաքրքրի... Ուրախ կլինեմ հանդիպել դժվար հարցեր:

Այսպիսով - պատասխանում է Lion-ը...

[Էլիա]

Բարե՛ւ Lion: Կրնա՞ս հաճիս քիչ մը բացատրել Սօսի Անտառի պատմութիւնը: :)

[Lion1700]

Բարե՛ւ Lion: Կրնա՞ս հաճիս քիչ մը բացատրել Սօսի Անտառի պատմութիւնը: :)

Հաճույքով, Էլիա ջան. Սոսյաց անտառը գտնվելիս է եղել ներկայիս Արաքս գետի շրջակայքում` Արարատյան դաշտում, գետի աջ և ձախ ափերին: Ըստ ավանդության, այն հիմնադրել է Անուշավան Սոսանվեր Հայկազունի արքան /1725-1662/: Հայտնի է, որ սոսիներն ընդհանրապես և Սոսյաց անտառը մասնավորապես հայերի համար համարվել է սրբազան:

Հայոց արքաները և քրմերը հաճախ էին Սոսյաց անտառում իրականացնում գուշակություն` գնալով անռատ և փորձելոց սոսիների տերևների խշխշոցի միջոցով տեղմել ապագան…

[Էլիա]

Իրական է՞ որ սօսիներու մէջ մատենադարաններ կան:

[Lion1700]

Իրական է՞ որ սօսիներու մէջ մատենադարաններ կան:

Ես նման հիշատակություններ չէմ հանդիպել, թեև կա կարծիք, որ անտառը եղել է իր ժամանակի գիտական կենտրոն…

[Էլիա]

Շնորհակալ եմ Lion: Ես մատենադարանի հարցումը հարցուցի որովհետեւ իմ հայ դպրոցի դասիս մէջ, կ'ըսէ որ հայ գրողներ տեղեկութիւններ գրեցին ծառին մէջ կամ անոր պէս բան մը:

[Lion1700]

Էլիա ջան, ես այսքանն եմ տեղյակ

[Armenian]

Այստեղ ես կփորձեմ պատասխանել ընդհանրապես պատմության և մասնավորապես ռազմական պատմությանը վերաբերվող ձեր հարցերին: Հարցրեք ինչ կհետաքրքրի... Ուրախ կլինեմ հանդիպել դժվար հարցեր:

Նախ. կարող էք՞ դուկ ձեզ ներկայացնել: Եւ ինչ՞ է ձեր հեղինակութիւնը, կամ ձեր ուսուցումը այս նյութի նկատմանբ:

[Lion1700]

Նախ. կարող էք՞ դուկ ձեզ ներկայացնել: Եւ ինչ՞ է ձեր հեղինակութիւնը, կամ ձեր ուսուցումը այս նյութի նկատմանբ:

Ինտերնետով ներկայանալու ցանկություն չկա, իսկ մնացածի մասին կարելի է պատկերացում կազմել իմ պատասխաններից...

[ArmSurvival]

Lion jan, gurnas indzi patsadrel yete Hay panagu pnav odar zinvorner okdakordzets? Yete ayo, vor jhoghovourtneru, yev kani had (chem gardzer vor ays tiveru kuradz en, payts chem kider)? Untanour badmoutyounu shad yergar e, ayt badjarov, yete gurnas, Artashesian undaniken gurnas usgusil? Kidem vor Medzn Dikrani jhamanagin pavagan odarner gayin Hay gaysroutyan mech, anshoushd Hayastanen tours, payts manavant Tigranakertin mech, yerp Dikranu ir kravadz hogheren jhoghovourt perav vor ir mayrakaghaku medzna. Anor hamar gu gasgadzim vor panagin mechn al pavagan odarner gayin. Shnorhagaloutyoun.

Yev Lion jan, kaghapar ounis ayt Haygagan zinvorneren vor odar yergirnerou hamar gurvadz en? Orinag, Barsigneru Azat Cavalry okdakordzetsin Hayastanen, yev Yekibdagan Fatimid gaysroutyounu Hay 'archer'-ner ouneyin (asi degh mu lusadz em). Yete kaghapar ounis, hajis indzi useh, shad hedakurkir e ays nyoutu indzi hamar.

[Էլիա]

ArmSurvival, just in case Lion doesn't understand your transliteration, I'm going to translate it into Armenian, ok?

Լիոն ճան, կրնա՞ս ինծի բացատրել եթէ Հայ բանակը բնաւ օտար զինուորներ օգտագործեց: Եթէ այո, ո՞ր ժողովուրդները, եւ քանի՞ հատ (չեմ կարծէր որ այս թիւերը գրած են, բայց չեմ գիտեր): Ընդանուր պատմութիւնը շատ երկար է, այդ պատճառով, եթէ կրնաս, Արտաշէսեան ընտանիքէն կրնա՞ս սկսիլ: Գիտեմ որ Մեծն Տիքրանի ժամանակին բաւական օտարներ կային Հայ կայսրութեան մէջ, անշուշտ Հայաստանէն դուրս, բայց մանաւանդ Տիքրանակերտին մէջ, երբ Տիքրանը իր գրաւած հողերէն ժողովուրդ բերաւ որ իր մայրաքաղաքը մեծնայ: Անոր համար կը կասկածիմ որ բանակին մէջն ալ բաւական օտարներ կային: Շնորհակալութիւն:

Եւ Լիոն ճան, գաղափար ունի՞ս այդ Հայկական զինուորներէն որ օտար երկիրներու համար կրուած են: Օրինակ, Պարսիկներու Ազատ Գաւալրի օգտագործեցին Հայաստանէն, եւ Եգիպտական Ֆաթիմիտ կայսրութիւնը Հայ «archer»ներ ունէին (ասի տեղ մը լսած եմ): Եթէ գաղափար ունիս, հաճիս ինծի ըսէ՛, շատ հետաքրքիր է այս նիւթը ինծի համար:

Եւ ArmSurvival, եթէ կ'ուզես գիտնալ ինչպէ՛ս հայերէնի մէջ մեքենագրել համակարգիչիդ վրայ, ինծի հարցո՛ւր եւ քեզի կ'ըսեմ: :)

[ArmSurvival]

Եւ ArmSurvival, եթէ կ'ուզես գիտնալ ինչպէ՛ս հայերէնի մէջ մեքենագրել համակարգիչիդ վրայ, ինծի հարցո՛ւր եւ քեզի կ'ըսեմ:

Ayo, shad okoud gulla, payts im oughakroutyounus shad lav che, yev im "vocabulary"-s medz che, payts lav panu ayn e vor koneh hos gurnam portser unel.

[Էլիա]

Ayo, shad okoud gulla, payts im oughakroutyounus shad lav che, yev im "vocabulary"-s medz che, payts lav panu ayn e vor koneh hos gurnam portser unel.
Մի՛ մտահոգուիր. կամաց, կամաց կը զարգանայ քու ուղղագրութիւնդ եւ բառագիտութիւնդ (vocabulary): Ուրեմն, հոս (http://forum.armenianclub.com/showthread.php?t=8632) եկո՛ւր հայերէնի մէջ մեքենագրելու համար:

[ArmSurvival]

One problem though, I can't add Armenian as a language, its not one of the options. Do you know where I can download a file which is compatible with Windows XP?

[Էլիա]

One problem though, I can't add Armenian as a language, its not one of the options. Do you know where I can download a file which is compatible with Windows XP?
It's not really a file... but Windows XP should have it. Are you sure you followed the directions? What list is Armenian not one of the options? :confused:

[ArmSurvival]

Under the list of languages, it lists every language and its alphabet, but Armenian is not part of the list. I have separately downloaded Armenian font before, but there are several different files of them, and I don't know which is the standard, compatible version (so when I type, everyone can read it).

[Էլիա]

Այս ուղղութիւններուն հետեւեցար, չէ՞-

To install another language and keyboard layout in Windows XP, follow these steps:

1. In the Windows XP standard Start menu, click Start, and then click Control Panel. In the Windows XP classic Start menu, click Start, click Settings, and then click Control Panel.
2. Double-click Regional and Language Options.
3. Click the Languages tab, and then click Details under "Text Services and Input Languages".
4. Click Add under "Installed Services", and then click the language you want to add and the keyboard layout you want to use for that language.
5. To configure the settings for the Language bar, click Language Bar under "Preferences".

[Էլիա]

ArmSurvival, անցեալ «փոստս» անգիտանա՛յ որովհետեւ իմ նամակէս առաջ գրեցի:

[Lion1700]

:wave: ArmSurvival, just in case Lion doesn't understand your transliteration, I'm going to translate it into Armenian, ok?

Լիոն ճան, կրնա՞ս ինծի բացատրել եթէ Հայ բանակը բնաւ օտար զինուորներ օգտագործեց: Եթէ այո, ո՞ր ժողովուրդները, եւ քանի՞ հատ (չեմ կարծէր որ այս թիւերը գրած են, բայց չեմ գիտեր): Ընդանուր պատմութիւնը շատ երկար է, այդ պատճառով, եթէ կրնաս, Արտաշէսեան ընտանիքէն կրնա՞ս սկսիլ: Գիտեմ որ Մեծն Տիքրանի ժամանակին բաւական օտարներ կային Հայ կայսրութեան մէջ, անշուշտ Հայաստանէն դուրս, բայց մանաւանդ Տիքրանակերտին մէջ, երբ Տիքրանը իր գրաւած հողերէն ժողովուրդ բերաւ որ իր մայրաքաղաքը մեծնայ: Անոր համար կը կասկածիմ որ բանակին մէջն ալ բաւական օտարներ կային: Շնորհակալութիւն:

Եւ Լիոն ճան, գաղափար ունի՞ս այդ Հայկական զինուորներէն որ օտար երկիրներու համար կրուած են: Օրինակ, Պարսիկներու Ազատ Գաւալրի օգտագործեցին Հայաստանէն, եւ Եգիպտական Ֆաթիմիտ կայսրութիւնը Հայ «archer»ներ ունէին (ասի տեղ մը լսած եմ): Եթէ գաղափար ունիս, հաճիս ինծի ըսէ՛, շատ հետաքրքիր է այս նիւթը ինծի համար:

Եւ ArmSurvival, եթէ կ'ուզես գիտնալ ինչպէ՛ս հայերէնի մէջ մեքենագրել համակարգիչիդ վրայ, ինծի հարցո՛ւր եւ քեզի կ'ըսեմ: :)

Էլիա ջան, մերսի թարգմանության համար - ես դժվարությամբ հասկացա նախորդ գրածը:

Տարբեր ժամանակներում Հայկական բանակում եղել են տարաբնույթ ազգերի, ցեղերի և պետությունների ռազմիկներ: Պատմական հաջորդականության կարգով կարելի է հիշատակել Սիրիական տարաբնույթ քաղաք պետությունների ռազմիկներին, Ատրպատականի ռազմիկներին, հելլեններին, իբերներին, աղվաններին, ալաններին, հոներին, լեզգիներին, խաչակիրներին և այլն:

Իրենց հերթին Հայ ռազմիկները կռվել են Մարաստանի, Աքեմենյան և Սասանյան Պարսկաստանի, Հռոմի, Բյուզանդիայի, Արաբական Խալիֆաթի, Վրաստանի, Արաբական Եգիպտոսի, Կիևյան Ռուսիայի, Սելջուկների, Մոնղոլների, Տամերլանի պետության, Լեհաստանի, Սեֆյան Պարսկաստանի, Բուլղարիայի, Ռումինիայի, Հնդկաստանի բանակների կազմում:

Հայ ռազմիկները նկարագրված ժամանակում մեծ դեր ունեին Ֆաթիմյան Եգիպտոսի բանակու,մասնավորապես ֆաթիմյանները իրոք հատկապես գոհ էին հայ նետաձիգներից:

Առայժմ այսքանը, թեև թեման կհերիքի ոչ մեկ գրքի:wave:

[Էլիա]

:wave:

Էլիա ջան, մերսի թարգմանության համար - ես դժվարությամբ հասկացա նախորդ գրածը:
Lion, բնաւ չարժէր։ :) Բայց, կրնա՞ս հաճիս բացատրել հայերուն ճշգրիտ աղբիւրը, որովհետեւ ես միշտ կը շփոթուիմ այս նիւթին մասին։ Շնորհակալութիւններ:

[ArmSurvival]

Շատ շնօրհակալութիւն Լիոն ճան։ Երբ որ ժամանակ ունենաս, կրնաս ինծի բացատրել այս օտար ռազմիկները ինչպիսի բանէր ըրին Հայկական բանակին մէչ։ Օրինակ, վստայ եմ որ Հոնէրը ձիավոր ռազմիկներ տուին մեր բանակներուն, նմանապէս Ալանները։ Բայց Հոնէրը ձիավոր նետաձիկներ տուին, կամ պարզ ձիավոր։ Այս մանրամասնութիւնները կրնաս բացատրել օտար ռազմիկներուն մասին, եւ եթէ կարելի է կրնաս մօտաւորապէս ասոնձ թուականները տալ։ Շատ մերսի ժամանակիդ համար։

[Էլիա]

Ի՞նչ են ռազմիկներ, եւ ArmSurvival, երբ «Հոներ» կ'ըսես, դուն իրականութեամբ «Յոյներ» ըսել կ'ուզես, չէ՞: :confused:

[Lion1700]

Lion, բնաւ չարժէր։ :) Բայց, կրնա՞ս հաճիս բացատրել հայերուն ճշգրիտ աղբիւրը, որովհետեւ ես միշտ կը շփոթուիմ այս նիւթին մասին։ Շնորհակալութիւններ:

Էլիա ջան, հարցդ չհասկացա...

[Lion1700]

Շատ շնօրհակալութիւն Լիոն ճան։ Երբ որ ժամանակ ունենաս, կրնաս ինծի բացատրել այս օտար ռազմիկները ինչպիսի բանէր ըրին Հայկական բանակին մէչ։ Օրինակ, վստայ եմ որ Հոնէրը ձիավոր ռազմիկներ տուին մեր բանակներուն, նմանապէս Ալանները։ Բայց Հոնէրը ձիավոր նետաձիկներ տուին, կամ պարզ ձիավոր։ Այս մանրամասնութիւնները կրնաս բացատրել օտար ռազմիկներուն մասին, եւ եթէ կարելի է կրնաս մօտաւորապէս ասոնձ թուականները տալ։ Շատ մերսի ժամանակիդ համար։

Յուրաքաբչյուր ռազմիկ բնականաբար կռվում էր իր ազգային ոճով և ձևով: Իմանալով դա - մենք կիմանանք, թե նրանք ինչ ձևով են կռվեն նաև մեզ դաշնակցելիս...

Որի թվականներն են Ձեզ պետք... կոնկրետացրեք հարցը և ես անպայման կպատասխանեմ: Սակայն ընդհանուր սկզբունքը հետևյալն է - դիտարկել Դաշկացման փաստը ընդհանուր պատմական պատկերի հիման վրա...

Չարժե շնորհակալության:) Ես միշտ ուրախ եմ բավարարել հայրենակիցներիս հետաքրքրությունները նման հարցերով...

[Էլիա]

Էլիա ջան, հարցդ չհասկացա...
Երբ աղբիւր կ'ըսեմ, «spring» ըսել չեմ ուզէր, բայց «source» ըսել կ'ուզեմ: Ուրեմն, կրնա՞ս հաճիս հայ ժողովուրդին աղբիւրը բացատրես: :)

[Lion1700]

Չէ, չէ... "Հոներ"-ը դրանք քոչվոր ցեղեր են: Հիշում եք, մի ժամանակ Աթիլան էր նրանց առաջնորդը: Մի շփոթեք հույների "Grec"-ի հետ...

"Ռազմիկ"-ը դա զինվորն է "fighther"...

Էլիա ջան, երևի դու նկատի ունես, թե որռեղից է առաջացել Հայ ժողովուրդը - Հայ ժողովուրդը մարդկության պատմության սկզբից ի վեր ապրել է Հայկական լեռնաշխարհում: Նա իր բնույթով արիական/հնդեվրապական ազգ է...

[Էլիա]

Չէ, չէ... "Հոներ"-ը դրանք քոչվոր ցեղեր են: Հիշում եք, մի ժամանակ Աթիլան էր նրանց առաջնորդը: Մի շփոթեք հույների "Grec"-ի հետ...

"Ռազմիկ"-ը դա զինվորն է "fighther"...

Էլիա ջան, երևի դու նկատի ունես, թե որռեղից է առաջացել Հայ ժողովուրդը - Հայ ժողովուրդը մարդկության պատմության սկզբից ի վեր ապրել է Հայկական լեռնաշխարհում: Նա իր բնույթով արիական/հնդեվրապական ազգ է...
Ոչ, ես «Noah»ին կամ Հայկ Նահապետին մասին չեմ խօսիր. ես կ'ուզեմ գիտնալ, գիտութեամբ համաձայն, հայ ազգը/կայսրութիւնը, շատո՜նց հին ժամանակին, ուրկէ՞ (այսինքն ինչ քաղաքէ կամ «երկիր»է) առաջացաւ:

[Lion1700]

Հասկացա –

Արդեն մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ին շումերական աղբյուրներում հիշատակվում է Արատտա երկիրը: Հենց սա է եղել Հայկական առաջին պետությունը: Հետագայում նրա անունը վերափոխվել է Արարատի…

Այսինքն Հայոց պետականությունը մոտավորապես հավասար է Մեսոպոտամիայի Շումերի և Եգիպտոսի պետականություններին…

[Էլիա]

Հասկացա –

Արդեն մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ին շումերական աղբյուրներում հիշատակվում է Արատտա երկիրը: Հենց սա է եղել Հայկական առաջին պետությունը: Հետագայում նրա անունը վերափոխվել է Արարատի…
Շատ հետաքրքիր... Շնորհակալ եմ Lion: :)

Այսինքն Հայոց պետականությունը մոտավորապես հավասար է Մեսոպոտամիայի Շումերի և Եգիպտոսի պետականություններին…
Բայց, կարծեցի որ հայ կայսրութիւնը գոյութիւն ունէր Եգիպտական կայսրութենէն առաջ, այսինքն «Mesopotamia»ին ժամանակին, կամ անկէ առաջ...

[Lion1700]

Շատ հետաքրքիր... Շնորհակալ եմ Lion: :)


Բայց, կարծեցի որ հայ կայսրութիւնը գոյութիւն ունէր Եգիպտական կայսրութենէն առաջ, այսինքն «Mesopotamia»ին ժամանակին, կամ անկէ առաջ...

Չարժե, Էլիա ջան...

Մինչ այժմ էլ գիտության մեջ միասնական կարծիք չկա, թե որ քաղաքակրթությունն է ավելի շուտ առաջացել` «Mesopotamia»ինը, թե Եգիպտոսինը:

Հայկական քաղաքակրթությունը կարելի է հաշվել մ.թ.ա. մոտ 3000 թ-ից:
Տես, արդեն մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ին հիշատաիվում է Արատտա պետությունը, ընդ որում ոչ թե ինչ-որ մի չկայացած կամ թերզարգացած միավորում, այլ որպես կայացած մի պետություն` իր բանակով, քրմով, դեսպաններով և այլն: Բնականաբար դա չէր կարող միանգամից լինել և մի քանի հարյուրամյակի "աշխատանքի" արդյունք էր:

Ուղղակի մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ից վաղ մենք հիշատակություն չունենք: Սակայն ինչպես արդեն ասացի, կասկածից վեր է, որ Հայկական պետականությունը և քաղաքակրթությունը հաշվվում է դրանից առնվազն մի քանի հարյուրամյակ առաջ - մ.թ.ա. մոտ 3000 թ-ի մոտերքը:

Այս ամենը մեզ բերում է հետևության, որ հայկական քաղաքակրթությունը մոտավորապես հավասար տարիք ունի «Mesopotamia»ի և Եգիպտոսին հետ:

[Armenian]

Ինտերնետով ներկայանալու ցանկություն չկա, իսկ մնացածի մասին կարելի է պատկերացում կազմել իմ պատասխաններից...

Դժբախտաբար ձեր տվաձ պատասխաններից կարելի չէ «պատկերացում» կազմել ձեր մասին: Իմ կարծիքով եթէ ուզում էք ձեր հետ լուրջ վերաբերվենք լաւ կ'լինի եթէ դուք ձեզ ներկայացնեք: Գոնէ ասեք ձեր մասին ու՞ր կարող ենք կարդալ: Անձնական համացանցային կայքէչ կամ ուրիշ հրատարակութիւններ ունեք՞ - եւայլն:

Չեմ ուզում որ դուք այս խոսքերս իմ սխալ հասկանաք, իմ նպատակս քեզ անպատվել կամ վարկաբեկել չէ:

[Էլիա]

Չարժե, Էլիա ջան...

Մինչ այժմ էլ գիտության մեջ միասնական կարծիք չկա, թե որ քաղաքակրթությունն է ավելի շուտ առաջացել` «Mesopotamia»ինը, թե Եգիպտոսինը:

Հայկական քաղաքակրթությունը կարելի է հաշվել մ.թ.ա. մոտ 3000 թ-ից:
Տես, արդեն մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ին հիշատաիվում է Արատտա պետությունը, ընդ որում ոչ թե ինչ-որ մի չկայացած կամ թերզարգացած միավորում, այլ որպես կայացած մի պետություն` իր բանակով, քրմով, դեսպաններով և այլն: Բնականաբար դա չէր կարող միանգամից լինել և մի քանի հարյուրամյակի "աշխատանքի" արդյունք էր:

Ուղղակի մ.թ.ա. մոտ 2600 թ-ից վաղ մենք հիշատակություն չունենք: Սակայն ինչպես արդեն ասացի, կասկածից վեր է, որ Հայկական պետականությունը և քաղաքակրթությունը հաշվվում է դրանից առնվազն մի քանի հարյուրամյակ առաջ - մ.թ.ա. մոտ 3000 թ-ի մոտերքը:

Այս ամենը մեզ բերում է հետևության, որ հայկական քաղաքակրթությունը մոտավորապես հավասար տարիք ունի «Mesopotamia»ի և Եգիպտոսին հետ:
Նորէն շնորհակալ եմ: :) Ուրիշ հարցում մը ունիմ, բայց շատ կապուած չէ հայոց պատմութեան հետ: Կ'ուզեմ գիտնալ եթէ կետ մը կայ Ամերիկեան դպրոցի մէջ՝ երբ աշակերտները կը սորվին հայ ժողովուրդին մասին: Եթէ կայ՝ հաճիս ըսէ՛ որմէկ դասարանի մէջ կ'ըլլայ, օրինակի համար՝ 9րդ, 10րդ,...

[Lion1700]

Դժբախտաբար ձեր տվաձ պատասխաններից կարելի չէ «պատկերացում» կազմել ձեր մասին: Իմ կարծիքով եթէ ուզում էք ձեր հետ լուրջ վերաբերվենք լաւ կ'լինի եթէ դուք ձեզ ներկայացնեք: Գոնէ ասեք ձեր մասին ու՞ր կարող ենք կարդալ: Անձնական համացանցային կայքէչ կամ ուրիշ հրատարակութիւններ ունեք՞ - եւայլն:

Չեմ ուզում որ դուք այս խոսքերս իմ սխալ հասկանաք, իմ նպատակս քեզ անպատվել կամ վարկաբեկել չէ:


Լավ, կատակը կատակ, իսկ այժմ ավելի լուրջ: Ես ավարտել եմ Երևանի պետական Համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը: Առահժմ ինտերնետ կայք չունեմ: Հրատարակած աշխատություններիցս կարող եմ առանձնացնել հետևյալը <<Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն>> Երևան 2003, որը նվիրված էր Վարդանանց ապստամբությանը:

Ես խոսքերը լիովին ճիշտ եմ հասկանում, հանգիստ եղեք:

Էլիա ջան, տեղյակ չեմ ԱՄՆ դպրոցների դասավանդման համակարգերից;)

[Mos]

Մեր զորքը, սարերի վըրա շաթ լավ էնք կըրվել:Մենք շաթ լավ էնք պլանավորել մեր գրիվները, մեր զորքը համել շաթ դուղ ունեք: Դեհամար գարողացելենք մեզ պաշպանել: Էթ դուղ վոր հայը ունի վոչմեկ չունի էս աշղարում:

[Lion1700]

Մեր զորքը, սարերի վըրա շաթ լավ էնք կըրվել:Մենք շաթ լավ էնք պլանավորել մեր գրիվները, մեր զորքը համել շաթ դուղ ունեք: Դեհամար գարողացելենք մեզ պաշպանել: Էթ դուղ վոր հայը ունի վոչմեկ չունի էս աշղարում:

Դուք միանգամայն ճիշտ եք:):wave:

[Lion1700]

Հատված <<Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 1>>-ից

Արատտան, որը տնօրինում էր Միջագետքի ճակատագիրը...

2200 – Նիպպուրի ճ-մ (Եփրատի ձախ ափին, Պարսից ծոցից մոտ 160 կմ հյուսիս-արևմուտք)

<<Տապալելով աքքադական բռնապետությունը և իրենց
գերիշխանությունը տարածելով Առաջավոր Ասիայի
մեծ մասի վրա` նոր տիրակալները ոչ միայն չստեղծեցին
նմանատիպ իշխանություն, այլև սկսեցին արմատախիլ
անել սեմական բռնապետության օրոք հաստատված
ռեժիմի մնացորդներն ու հետևանքները>>

Ա. Մովսիսյան

Նարամ-Սուենի արտաքին քաղաքականությունը վաղուց սպառնալիք էր դարձել իր բոլոր հարևանների համար, իսկ բռնատիրական ներքին քաղաքականությունը երկրում առաջացրել էր խորը դժգոհություն: Այն բանից հետո, երբ նա, գրավելով Նիպպուրը իրեն աստված հռչակեց, կատարելով չլսված սրբապղծություն, արդեն իսկ անտանելի պայմաններում գտնվող Միջագետքի քաղաքները ապստամբեցին և օգնություն խնդրեցին Արատտայից:
Այդ ընթացքում Արատտայում արդեն որոշ ժամանակից ի վեր սկսել էին վարժեցնել վայրի ձիերին և օգտագործել ռազմական նպատակներով: Աշխարհում առաջին անգամ ստեղծվել էր հեծելազոր զորատեսակը: Իր հերթին Արատտային ևս պետք էր վաղեմի թշնամու տապալումը, դրա համար էլ առիթը բաց չթողնվեց:
Հայկական բանակը (մոտ 50.000, որից մոտ 20.000 հեծյալ)` Էնրիդապիզիրի գլխավորությամբ, չհանդիպելով էական դիմադրության, սրընթաց երթով հասավ Միջագետքի հարավ: Տեղեկանալով այդ մասին` Նարամ-Սուենը Նիպպուր քաղաքում կենտրոնացրեց իր բանակը (մոտ 120.000) և Հայկական բանակի մոտենալուն պես այն մարտակարգի բերեց: Քանակական առավելությունը պատկանում էր աքքադացիներին, բայց որակական գերակշռությունը գտնվում էր Հայկական բանակի կողմում:
I փուլ – Հայկական հեծելազորը անցավ հարձակման և պարտության մատնեց թշնամուն, որը, շփոթվելով և չդիմանալով, դիմեց փախուստի:
Ii փուլ – Հայկական հեծելազորը հետապնդեց և գլխովին ջախջախեց թշնամուն:
Հայերը կորցին մոտ 1.000, թշնամին` մոտ 70.000 զինվոր: Նարամ-Սուենը սպանվեց: Թշնամու բանակի մնացորդները հավաքվեցին Պարսից ծոցի հյուսիս-արևելյան ափին:
Միջագետքը ընկավ Արատտայի գերիշխանության տակ: Ստեղծվեց Հայկական Առաջին համաշխարհային գերիշխանությունը, որը տևեց 91 տարի 40 օր: